PHẦN A: ĐẶT VẤN ĐỀ

I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Khoa học nói chung, môn sinh học nói riêng hàng ngày, hàng giờ đang phát triển với tốc độ nhanh chóng, lượng thông tin, tri thức của nhân loại ngày càng đa dạng, phong phú đang vươn tới của nó.
Đất nước Việt Nam chúng ta đang trong giai đoạn hiện nay là thời kỳ có nền kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật có tốc độ tăng trưởng nhất từ trước đến nay, là giai đoạn thực hiện chiến lược công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Trước tình hình đó, nhiệm vụ của ngành giáo dục cũng hết sức nặng nề, phải đào tạo cho được một thế hệ học sinh, người chủ tương lai của đất nước có đầy đủ sức khỏe, phẩm chất đạo đức tốt và đặc biệt phải có vốn tri thức khoa học, có sự hiểu biết, thông minh, năng động, sáng tạo . . . Vì vậy, việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung, đổi mới phương pháp dạy học sinh học nói riêng, chú ý vai trò tích cực của học sinh trong học tập từ đó học sinh tự phát hiện và giải quyết một cách chủ động, sáng tạo các vấn đề - là nhằm đạt được mục tiêu trên.
Xuất phát từ đặc trưng của môn sinh học là môn khoa học thực nghiệm, từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, thường xuất phát từ những hiện tượng cụ thể qua quan sát, phân tích, so sánh để rút ra kết luận. Đề cập đến vấn đề này, từ xưa ông cha ta đã thường nói: “Trăm nghe không bằng một thấy, trăm thấy không bằng một sờ”. Vì vậy khi dạy môn sinh học, muốn cho học sinh phát huy tính hứng thú học tập tự nhận thức, tự khám phá, tìm tòi các tri thức sinh học một cách chủ động, giúp học sinh nhớ lâu, hiểu sâu các kiến thức sinh học, rèn luyện kỹ năng quan sát, thực hành cho học sinh và hơn hết là các em cảm thấy hứng thú khi học tập bộ môn thì vai trò của những tiết thực hành thí nghiệm và thực hành quan sát là rất cần thiết.
1. Cơ sở lí luận:
Nhiệm vụ của bộ môn sinh học ở trường THCS là làm cho học sinh nắm một cách có hệ thống, tự giác và vững chắc những tri thức sinh học phổ thông, cơ bản và hiện đại, nó góp phần quan trọng vào việc thực hiện mục đích giáo dục của nhà trường nhằm đào tạo, bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành những người làm chủ đất nước trong tương lai. Đây là những chủ nhân tương lai có trình độ văn hóa, khoa học kỹ thuật toàn diện, có sức khỏe, sự thông minh, cần cù, sáng tạo, để xây dựng đất nước.
Để có được điều đó cần đến vai trò của người thầy, thầy phải là người có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ vững vàng, có lòng nhiệt tình, tâm huyết nghề nghiệp, bên cạnh đó thầy vận dụng phù hợp các phương pháp dạy học, biết tổ chức các hoạt động khám phá mới mẻ để giúp học sinh vận dụng tốt các kiến thức lí thuyết vào thực hành và áp dụng hiệu quả vào thực tiễn cuộc sống.
2. Cơ sở thực tiễn:
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn sinh học, tôi nhận thấy việc vận dụng lí thuyết học tập của học sinh vào các bài thực hành để đạt được hiệu quả cao nhằm nâng cao chất lượng dạy học thông qua các hoạt động tư duy tự khám phá của chính bản thân học sinh, mà trong đó giáo viên khéo léo đặt học sinh vào vị trí người phát hiện lại, người khám phá những tri thức trong di sản của loài người, của dân tộc. Giáo viên không cung cấp những kiến thức bằng phương pháp thuyết trình - giải thích - minh họa mà bằng phương pháp tổ chức các hoạt động khám phá, nhất là trong phương pháp thực hành, tính hứng thú, tích cực của học sinh được phát huy cao hơn so với các phương pháp dạy học khác.
3. Sự cần thiết thực hiện đề tài:
Trên cơ sở thực tiễn và lý luận đã phân tích ở trên tôi thấy việc tổ chức các hoạt động khám phá trong giảng dạy các bài thực hành sinh học nhằm phát huy tính hứng thú, tích cực của học sinh là rất cần thiết.
Qua quá trình dạy tiết thực hành sinh học ở trường THCS Trần Hưng Đạo, bản thân tôi và một số giáo viên cùng giảng dạy môn sinh học rất ngại khi thực hiện 1 tiết thực hành mà nguyên nhân chủ yếu là do kết quả của các bài thực hành chưa đạt chất lượng như mong muốn, theo suy nghĩ của bản thân tôi là do các nguyên nhân sau:
- Thiếu đồ dùng, trang thiết bị thiết yếu cho một số tiết thực hành.
- Do chương trình có sự phân phối ở một số