Gốc > DANH NHÂN VIỆT NAM >
Năm Cảnh Hưng 23 (1762) ông đi sứ bên Tàu về được sung chức Hàn lâm viện thừa chỉ, lúc bấy giờ văn thư và sử sách của Triều đình bị thất lạc rất nhiều, cho nên Triều đình lập ra "Bí thư các" để thu thập, tàng trữ.
Lê Quý Đôn được chọn làm Học sĩ của "Bí thư các" cùng với Lê Trạch hầu Nguyễn Bá Lâm (đậu Tiến sĩ khoa Tân Hợi 1731), hai ông đã có công tàng trữ sử sách cho đời sau.
Năm 1764, chưa đầy 40 tuổi nhưng Lê Quý Đôn đã nung nấu tư tưởng làm một cuộc cải cách xã hội đang trên đà suy bại, thành một xã hội lành mạnh, bình yên, thịnh trị, mà những điều ông đã nghiền ngẫm qua sách vở thành hệ thống.
Trong tác phẩm Quần thư khảo biện, tư tưởng lấy dân làm gốc của ông chỉ rõ "Gốc của nước vốn ở dân, sinh mệnh của Vua cũng ở dân. Cường thần, nội biến, địch quốc, ngoại hoạn cũng chưa đủ lo âu, nhưng khi lòng dân lung lay, tức là có mối lo ở đó".
Lê Quý Đôn dâng sớ bản thiết định pháp chế. Về phương diện chính trị ông muốn tổng hoà cái thuyết đức trị, nhân trị của Nho gia và cái pháp trị của Pháp gia (Tuân Tử).
Ông chủ trương dùng nguyên lý "Đạo chi dĩ Đức, Tề chi dĩ Lễ" (lấy Đức mà dẫn đường cho dân, lấy Lễ khiến cho dân nhất trí).
Càng dấn thân vào nghiệp chính trị, Lê Quý Đôn càng ý thức được rằng: Phải có quyền lực thực sự đứng đầu Triều đình thì mới đủ điều kiện thực thi cải cách...
Chúa Trịnh Sâm biết rõ năng lực và hoài bão của Lê Quý Đôn, một mặt rất cần ông, nhưng mặt khác vẫn dè dặt khi cất nhắc. Không bao giờ họ Trịnh lại trao cái quyền lớn nhất cho Lê Quý Đôn.
Ông cũng nhận ra điều ấy, với Lê Quý Đôn điều này càng nghiệt ngã bởi cái chí của ông quá lớn đối với hoài bão thứ nhất này không được viên mãn cho đến cuối đời vẫn ôm nỗi "bất đắc chí".
Lê Thị Tây Phụng @ 21:13 13/05/2012
Số lượt xem: 467
Lê Quý Đôn: "Lấy đức mà dẫn đường cho dân"
Lê Quý Đôn là người có hoài bão lớn, có tư tưởng canh tân đất nước, nhưng không được thỏa chí. Bởi thế, đến cuối đời ông vẫn ôm một nỗi "bất đắc chí".
|
| Lê Quý Đôn là người có hoài bão lớn, có tư tưởng canh tân đất nước, nhưng không được thỏa chí. Bởi thế, đến cuối đời ông vẫn ôm một nỗi "bất đắc chí". |
Năm Cảnh Hưng 23 (1762) ông đi sứ bên Tàu về được sung chức Hàn lâm viện thừa chỉ, lúc bấy giờ văn thư và sử sách của Triều đình bị thất lạc rất nhiều, cho nên Triều đình lập ra "Bí thư các" để thu thập, tàng trữ.
Lê Quý Đôn được chọn làm Học sĩ của "Bí thư các" cùng với Lê Trạch hầu Nguyễn Bá Lâm (đậu Tiến sĩ khoa Tân Hợi 1731), hai ông đã có công tàng trữ sử sách cho đời sau.
Năm 1764, chưa đầy 40 tuổi nhưng Lê Quý Đôn đã nung nấu tư tưởng làm một cuộc cải cách xã hội đang trên đà suy bại, thành một xã hội lành mạnh, bình yên, thịnh trị, mà những điều ông đã nghiền ngẫm qua sách vở thành hệ thống.
Trong tác phẩm Quần thư khảo biện, tư tưởng lấy dân làm gốc của ông chỉ rõ "Gốc của nước vốn ở dân, sinh mệnh của Vua cũng ở dân. Cường thần, nội biến, địch quốc, ngoại hoạn cũng chưa đủ lo âu, nhưng khi lòng dân lung lay, tức là có mối lo ở đó".
Lê Quý Đôn dâng sớ bản thiết định pháp chế. Về phương diện chính trị ông muốn tổng hoà cái thuyết đức trị, nhân trị của Nho gia và cái pháp trị của Pháp gia (Tuân Tử).
Ông chủ trương dùng nguyên lý "Đạo chi dĩ Đức, Tề chi dĩ Lễ" (lấy Đức mà dẫn đường cho dân, lấy Lễ khiến cho dân nhất trí).
Càng dấn thân vào nghiệp chính trị, Lê Quý Đôn càng ý thức được rằng: Phải có quyền lực thực sự đứng đầu Triều đình thì mới đủ điều kiện thực thi cải cách...
Chúa Trịnh Sâm biết rõ năng lực và hoài bão của Lê Quý Đôn, một mặt rất cần ông, nhưng mặt khác vẫn dè dặt khi cất nhắc. Không bao giờ họ Trịnh lại trao cái quyền lớn nhất cho Lê Quý Đôn.
Ông cũng nhận ra điều ấy, với Lê Quý Đôn điều này càng nghiệt ngã bởi cái chí của ông quá lớn đối với hoài bão thứ nhất này không được viên mãn cho đến cuối đời vẫn ôm nỗi "bất đắc chí".
Lê Thị Tây Phụng @ 21:13 13/05/2012
Số lượt xem: 467
Số lượt thích:
0 người
Các ý kiến mới nhất