(Toquoc.gov.vn)-Công nghệ xanh đang hoà mình với xu hướng tạo ra một thế giới xanh và trong lành hơn. 2010 được coi là năm công nghệ xanh khi chính phủ các nước đã có đầu tư thích đáng cho năng lượng xanh: châu Âu đã có thị trường khí carbon. Trung Quốc nổi lên như một tay chơi có hạng khi đầu tư hàng trăm tỉ USD vào năng lượng tái tạo. Mỹ rót nhiều tiền nghiên cứu cơ bản và phát triển.

Năm 2010, hàng loạt sản phẩm và công nghệ “xanh” đã ra đời như du thuyền chạy bằng năng lượng mặt trời, trang trại gió lớn nhất hành tinh ở Anh hay máy bay chạy bằng năng lượng mặt trời, bê tông xanh, công nghệ thông tin xanh, điện thoại, máy tính, xe hơi và hàng trăm sản phẩm xanh khác.

Mặc dù trước nay, phần đông giới kinh doanh vẫn quen với lập luận rằng không phải bao giờ xu hướng môi trường cũng đồng dạng với việc tìm kiếm lợi nhuận, nhưng giờ đây sự hài hòa này đang trở thành mỏ vàng mới của giới kinh doanh.

Trong quá khứ, cùng lắm thì xã hội cho rằng “công nghệ xanh” (ám chỉ hoạt động kinh doanh quan tâm tới phát triển môi trường bền vững) là biểu hiện của các khẩu hiệu về Trách nhiệm Xã hội của Doanh nghiệp (CSR). Vì thế, theo quan niệm cũ, khẩu hiệu này có thể không liên quan gì tới lợi nhuận kinh doanh, có khi còn gây ảnh hưởng. Nhưng giờ đây, quan niệm này đã lạc hậu.

Tình hình phát thải là một ví dụ. Để đảm bảo tạo ra lợi nhuận lâu dài, nhiều hãng chế tạo buộc lòng phải tính đến cắt giảm chi phí do khí thải sinh ra. Đây là điểm kết nối quan trọng giữa “xanh” và “kinh doanh”, khiến chúng không thể tách rời nhau.

Về mặt quốc gia, tăng trưởng xanh đang trở thành mô hình phát triển kinh tế bền vững hậu khủng hoảng. Nhiều quốc gia lấy mục tiêu phát triển kinh tế xanh, ít phát thải làm hướng đi vừa thoát khỏi khủng hoảng và đem lại phúc lợi về môi trường cho người dân.

Thêm nữa, năm 2010, liên tiếp thiên tai kinh hoàng xảy ra khiến con người ngày càng nhận thức rõ hơn về trách nhiệm với hiện tượng biến đổi khí hậu. Chính những hoạt động của con người đã làm Trái Đất ô nhiễm, phát thải nhiều gây hiệu ứng nhà kính, Trái Đất ngày càng nóng dần lên (năm 2010 được đánh giá là năm nóng kỷ lục kể từ khi những ghi chép về khí hậu, thời tiết được tiến hành). Và năm 2010 cũng là năm mà bà Mẹ Trái Đất “nổi giận” nhiều nhất, kể cả về số lần lẫn những thiệt hại về người và của do thảm hoạ thiên nhiên gây ra.

Chính vì thế, các chính phủ, doanh nghiệp, tập đoàn đang ngày càng quan tâm đầu tư cho công nghệ xanh vì cả giá trị lợi nhuận và phúc lợi.

Châu Á đi đầu

Châu Á đang được nhận định là động lực tăng trưởng cho kinh tế thế giới, tốc độ tăng trưởng ở khu vực này đang rất vững mạnh và nhanh chóng. Nhưng châu Á cũng là một khu vực dễ bị tổn thương trước những biến đổi của khí hậu và ô nhiễm môi trường. Do đó, vấn đề tăng trưởng bền vững, tăng trưởng xanh cần phải được thực hiện ở châu Á. Một số nước ở châu Á đã bắt đầu thay đổi mô hình tăng trưởng để hướng đến tăng trưởng xanh - giảm khí thải, tiết kiệm năng lượng như Hàn Quốc, Nhật Bản. Một số nước khác đã đưa ra nhiều cam kết về việc giảm khí thải, chuyển giao công nghệ xanh…

Ngay từ cuối năm 2009, cuộc đua đầu tư phát triển lĩnh vực công nghệ xanh đã được khởi phát từ châu Á sau cuộc gặp thượng đỉnh lãnh đạo Nhật – Trung – Hàn để thảo luận về cách thức huy động các nguồn lực cũng như kiến thức chuyên môn trong phát triển và thương mại hóa công nghệ xanh.

Hiện Nhật Bản đã đi trước Mỹ trong công nghệ sản xuất xe lai (chạy kết hợp cả bằng xăng dầu và điện ácquy). Trong khi Trung Quốc đang nổi lên là nhà sản xuất hàng đầu về ô tô điện, năng lượng mặt trời và năng lượng gió. Còn Hàn Quốc tạo bước đột phá trong lĩnh vực công nghệ kỹ thuật thân thiện với môi trường khi gói kích thích kinh tế cuối 2009 mà Chính phủ Hàn Quốc đưa ra đã mạnh tay chi 31 tỷ USD để tài trợ cho các đề án nghiên cứu 27 công nghệ xanh, trong đó có điện thoại di động chạy bằng năng lượng mặt trời, nhiên liệu sinh học, chương trình thu giữ và xử lý khí các-bon.

Sự hợp tác quốc tế Nhật – Trung - Hàn không chỉ nhằm giảm lượng khí thải carbon và khai thác các nguồn tài nguyên của trái đất mà còn thể hiện một trong những mục tiêu thiết lập mặt trận thống nhất giữa ba nước công nghiệp hóa hàng đầu ở châu Á. Việc kết hợp giữa công nghệ cao của Nhật Bản và Hàn Quốc với thế mạnh trong lĩnh vực chế tạo, thị trường nội địa khổng lồ và nguồn ngoại tệ dự trữ dồi dào là một sáng kiến mạnh bạo và khôn ngoan - động thái sẽ tạo nên một "người chơi" nhiều thế lực trong một thế giới thải ra ít khí CO2 thời hậu khủng hoảng.

Trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế toàn cầu, Hàn Quốc và Trung Quốc xem việc đầu tư phát triển công nghệ xanh là phương tiện để thoát khỏi khủng hoảng.

Vào lúc kinh tế Hàn Quốc tuột dốc mạnh nhất do khủng hoảng kinh tế toàn cầu, Seoul đã cấp tốc công bố kế hoạch hỗ trợ kinh tế, trong đó đến 80% nhắm vào ưu tiên phát triển công nghệ xanh. Seoul dành ra 63 tỷ euro trong 5 năm để hướng tới cái được gọi là “green growth” hay tăng trưởng xanh. Theo đó, gói đầu tư 63 tỷ euro nhằm tài trợ cho nhiều công trình lớn nhỏ, từ các kế hoạch xây dựng trên sông, đến chính sách sản xuất xe hơi chạy bằng điện, từ những chương trình mở rộng các phương tiện giao thông công cộng đến việc khuyến khích khu vực sản xuất sử dụng năng lượng tái tạo… Là một quốc gia lệ thuộc đến 97% vào năng lượng nhập từ nước ngoài, tiết kiệm năng lượng đã trở thành một ưu tiên hàng đầu của Hàn Quốc. Theo ước tính, kế hoạch này còn tạo thêm 1,8 triệu việc làm mới trong vòng năm năm, mức thu về trong tương lai ước tính 102 đến 116 tỷ euro.

Trong khi đó, tại Trung Quốc, theo công trình nghiên cứu của ngân hàng HSBC, Bắc Kinh chi gần 200 tỷ đô la, đứng đầu trong số các nước đẩy mạnh nỗ lực đầu tư để phát triển các công nghệ sạch. Trong số các dự án ưu tiên, xử lý nước thải đặc biệt thu hút chú ý của các chính quyền địa phương. Bộ Môi trường Trung Quốc xây dựng thêm 1000 trung tâm lọc nước trong giai đoạn 2009- 2011.

Ô nhiễm từ khói nhà máy thép ở tỉnh Hà Nam, Trung Quốc

37% trong gói kích thích kinh tế 586 tỷ đô la của Trung Quốc tung ra vào cuối năm 2008 được dành để khuyến khích các công trình mang tính làm sạch môi trường. Điều đó chứng tỏ phát triển theo một mô hình tôn trọng môi trường, thúc đẩy công nghệ xanh đã trở thành một trong những ưu tư hàng đầu của đảng cộng sản Trung Quốc.

Tuy nhiên theo một số nhà phân tích, đây chỉ là sự điều chỉnh cần thiết về phương diện kinh tế và là điều bất khả kháng để duy trì ổn định xã hội

Việc hy sinh môi trường để phát triển kinh tế trong hơn ba thập niên qua đã khiến người dân Trung Quốc phải trả cái giá quá đắt về môi trường. 70% sông ngòi của Trung Quốc bị ô nhiễm nặng. Trong danh sách 20 thành phố bị ô nhiễm nhất thế giới, có 16 thành phố thuộc Trung Quốc.

Kể từ năm 2007 Trung Quốc trở thành nhà "vô địch" thế giới về lượng thải khí carbon. Một trong những nguyên nhân giải thích cho hiện tượng này là tại Bắc Kinh mỗi ngày lại xuất hiện thêm 1000 chiếc xe hơi!

Các dự án phát triển công nghệ xanh chiếm tới lần lượt 81% và 38% chương trình kích thích kinh tế của Hàn Quốc và Trung Quốc, so với tỷ trọng chỉ khoảng 12% của Mỹ. Hơn thế nữa, các nền kinh tế Đông Á cam kết nhiều hơn đối với kế hoạch công nghệ xanh so với Mỹ. Hàn Quốc đã thông qua chủ trương "tăng trưởng xanh với lượng khí carbon thải ra thấp" như là tầm nhìn quốc gia mới của họ và sẽ chi 40 tỷ USD trong bốn năm để đưa chính sách công nghiệp thành "một hình mẫu mới về chất lượng tăng trưởng trong đó sử dụng ít năng lượng và tương thích với môi trường bền vững"

Mỹ, châu Âu tích cực đầu tư nghiên cứu, phát triển

Nỗ lực của các nước Đông Á muốn đi đầu về mặt kinh tế trong kỷ nguyên có lượng khí carbon thải ra thấp chắc sẽ thúc đẩy Mỹ và châu Âu chú trọng đầu tư vào công nghệ xanh nhiều hơn. New Energy Finance, cơ quan cung cấp thông tin cũng như các phân tích về công nghệ thải ra ít khí carbon, ước tính số vốn đầu tư vào năng lượng sạch năm 2008 ở châu Âu đạt gần 50 tỷ USD, so với khoảng 30 tỷ USD của Bắc Mỹ. Năm 2010 hình thành thị trường giao dịch hạn ngạch khí thải ở châu Âu.

Tại Mỹ, Tổng thống Barack Obama từng phát biểu “nước nào dẫn đầu thế giới trong việc tạo ra các nguồn năng lượng sạch thì nước đó sẽ là nước dẫn đầu kinh tế toàn cầu trong thế kỷ 21.

Trang trại năng lượng gió lớn nhất thế giới được khai trương năm 2010. Năng lượng sản sinh từ những tua bin gió đặt ngoài khơi bờ biển vùng Kent

Tổng thống Obama đang tìm cách xoá bỏ tiếng xấu của Mỹ là nước tiêu thụ năng lượng hoang phí nhất và qua đó xả khí thải lớn nhất thế giới (chỉ chiếm 4,5% dân số nhưng “ngốn” 25% năng lượng toàn cầu), ông cho thông qua một loạt tiêu chuẩn mới về khí thải và, trong đó quy định năm 2016, xe hơi không được phép tiêu thụ quá 6,6 l/100 km. Chỉ với biện pháp này, nước Mỹ sẽ tiết kiệm được hàng năm gần 2 tỉ thùng dầu.

Ông đặt kế hoạch đến đến 2012, 10% điện năng của Mỹ phải dùng từ nguồn năng lượng tái tạo và phát triển năng lượng hạt nhân dưới tiền đề bảo đảm an toàn. Hiện nay năng lượng điện hạt nhân của Mỹ chiếm 70% lượng điện phi cacbon.

Để giảm dần sự phụ thuộc nhập khẩu dầu từ nước ngoài và sự biển đổi khí hậu toàn cầu, Obama quyết định áp dụng kế hoạch "khống chế lượng thải khí cacbon thương mại", tiến hành bán đấu giá các sản phẩm hạn chế gây ô nhiễm môi trường. Một phần số tiền bán đấu giá các sản phẩm hạn chế gây ô nhiễm môi trường bình quân mỗi năm là 15 tỷ USD, được dùng vào việc khuyến khích phát triển nguồn năng lượng sạch và cải thiện hiệu quả đầu tư vào năng lượng.

Obama thông báo, chính quyền của ông đang thành lập một chương trình triển khai các dự án ngoài khơi sản xuất điện từ tuabin gió và dòng hải lưu. Ông khẳng định gió có thể tạo ra khoảng 20% nhu cầu điện của nước Mỹ vào năm 2030 nếu như tiềm năng đầy đủ của nguồn lực tự nhiên này được khai thác cả trên đất liền và ngoài biển. Nó cũng tạo ra khoảng 250.000 việc làm.

Bộ Năng lượng Mỹ dự tính, đến năm 2020, nhu cầu điện trung bình sẽ giảm 15%, đây sẽ là mục tiêu phấn đấu trong kế hoạch tiết kiệm năng lượng. Đến năm 2030, người tiêu dùng sẽ phải tiết kiệm 130 tỷ USD cho chi phí năng lượng và phải cắt giảm 5 tỷ tấn cacbonic thải ra, đồng thời phải tạo ra nhiều cơ hội việc làm.

Kế hoạch năng lượng của Obama sẽ làm giảm khí thải nhà kính xuống 20% vào năm 2020 và 83% vào giữa thế kỷ này.

Để hạn chế sự xả khí thải khí từ “đội xe” khổng lồ, Tổng thống Obama buộc các công ty sản xuất ô tô chuyển sang các xe kết hợp vừa chạy điện vừa chạy xăng, song song với việc cải tiến các động cơ để tiết kiệm nhiên liệu, từ 9,4 lít xăng/100 km hiện nay xuống còn 6,6 lít/100 km và nhờ vậy sẽ giảm được 30% khí thải xả ra môi trường, đồng thời tiết kiệm được mỗi năm 2 tỉ thùng dầu. Đây là một mũi tên trúng cả vào 2 đích: vừa tiết kiệm năng lượng vừa hạn chế ô nhiễm khí quyển.

Điều đáng ngạc nhiên là việc “ép buộc” này lại được các nhà sản xuất ô tô hoan nghênh bởi họ đã có sự chuẩn bị để đổi mới công nghệ. Trong Ngày Trái đất, chính quyền Obama thông báo sẽ dành 300 triệu USD trong khoản kích thích liên bang để giúp cho các thành phố và thị trấn mua thêm các phương tiện giao thông tiết kiệm nhiên liệu. Một biện pháp khác mà chính quyền của ông Obama dùng để khuyến khích người tiêu dùng chuyển hướng sử dụng xe mang tên “Cash for Clunkers” là ai giao nộp chiếc xe “uống xăng như uống nước” của mình cho chính phủ thì sẽ được hỗ trợ 4.000 USD để mua xe mới tiết kiệm nhiên liêụ hơn.

Cuộc đua chinh phục không gian đã sinh ra rất nhiều tiến bộ công nghệ mà chúng ta được hưởng ngày hôm nay. Cuộc đua công nghệ xanh cũng có thể tạo ra kết quả tương tự, làm sản sinh những sản phẩm và quy trình ít thải khí carbon. Và trong cuộc đua này, thế giới và con người chính là chủ thể được hưởng lợi thực sự./.